Skorpiony są jednymi z najbardziej charakterystycznych bezkręgowców hodowanych w terrariach. Wyglądają surowo, pierwotnie i bardzo efektownie, ale ich wymagania potrafią się mocno różnić. Jedne gatunki pochodzą z wilgotnych lasów tropikalnych, inne z terenów suchych, stepowych lub pustynnych. W naturze występują skorpiony typowo naziemne, kopiące, ale są też gatunki wykorzystujące korę, pnie, pionowe powierzchnie i szczeliny.
Dlatego terrarium dla skorpiona nie powinno być urządzone według jednego gotowego schematu. Inaczej przygotowuje się zbiornik dla skorpiona zamieszkującego wilgotne lasy tropikalne, a inaczej dla gatunku pustynnego trzymanego na suchym piasku z gliną. W jednym przypadku ważne będzie utrzymanie wilgotnego podłoża, mchu i ściółki z liści, w drugim — przewiew, suchość, stabilna kryjówka i podłoże, które nie zatrzymuje nadmiaru wilgoci.
W tym artykule omawiamy, jak urządzić terrarium dla skorpiona, jakie podłoże wybrać, kiedy sprawdzi się włókno kokosowe, ziemia i podłoże bioaktywne, a kiedy lepszy będzie piasek lub piasek z gliną. Przejdziemy też przez kryjówki, tło, korzenie, kamienie, miskę z wodą, oświetlenie i akcesoria, które realnie ułatwiają hodowlę.
Najpierw warto ustalić, z jakim typem skorpiona mamy do czynienia. Dla większości gatunków naziemnych najważniejsza jest powierzchnia dna. Skorpion powinien mieć miejsce na kryjówkę, strefę bardziej wilgotną lub suchą, odpowiednią warstwę podłoża i przestrzeń do spokojnego poruszania się.
Dla popularnych skorpionów leśnych, takich jak skorpiony z rodzaju Heterometrus czy Pandinus, sprawdzają się terraria poziome, dobrze wentylowane, z głębszą warstwą podłoża. Skorpiony te często korzystają z kryjówek przy ziemi, wkopują się pod korę lub szukają ciasnych, ciemnych miejsc. Gatunki tropikalne zwykle wymagają wyższej wilgotności i podłoża, które potrafi ją utrzymać, ale nie może być stale mokre jak błoto. Świetnie sprawdza się tutaj popularne włókno kokosowe lub jego wariant z domieszkami innych materiałów.
Przy skorpionach pustynnych i stepowych ważniejsza będzie niska wilgotność, dobra wentylacja i stabilne, suche podłoże. Takie gatunki źle znoszą stale wilgotne warunki, dlatego ich zbiornik powinien być urządzony zupełnie inaczej niż terrarium tropikalne.
Warto zaznaczyć, że wśród powyższych występują skorpiony nadrzewne, które w naturze chętnie wykorzystują korę, pnie, szczeliny i pionowe elementy. W ich przypadku terrarium nie powinno być wysokie jak dla modliszki, ale warto dodać więcej powierzchni do wspinania: korę, tło, pionowe kawałki korka, gałęzie imitujące różne szczeliny.
Największy błąd przy urządzaniu terrarium polega na traktowaniu wszystkich skorpionów tak samo. Skorpion skorpionowi nierówny. To, co dobrze działa u gatunku leśnego, może być szkodliwe dla pustynnego.
Skorpiony tropikalne zwykle potrzebują bardziej wilgotnego podłoża, ściółki, kryjówek z kory i warunków przypominających dno lasu. W ich terrarium dobrze wyglądają liście, mech, korzenie, korek, ziemia wymieszana z włóknem kokosowym i żywe rośliny, jeśli opiekun potrafi utrzymać je w dobrej kondycji.
Skorpiony pustynne wymagają zupełnie innego podejścia. Tutaj lepiej sprawdza się suchy piasek, piasek z gliną, kamienie, suche korzenie i bardziej surowy wystrój. W takim terrarium nie robimy wilgotnej dżungli, nie zalewamy podłoża i nie ściółkujemy go stale mokrym mchem.
Skorpiony stepowe mogą wymagać rozwiązania pośredniego — suchego, ale niekoniecznie jałowego zbiornika. Dobrze sprawdzą się mieszanki piasku gliny z domieszką włókna kokosowego, suche korzenie, kora, kamienie i kryjówki, przy zachowaniu niskiej lub umiarkowanej wilgotności zależnie od gatunku.
W terrarium tropikalnym podłoże ma bardzo duże znaczenie. Nie jest tylko dekoracją. To ono stabilizuje wilgotność, pozwala skorpionowi kopać, tworzyć płytkie nory i korzystać z wilgotniejszych miejsc.
Do skorpionów tropikalnych można stosować:
ziemię bez nawozów,
mieszankę ziemi i włókna kokosowego,
podłoża bioaktywne wilgotne
dodatek mchu torfowca,
rozdrobnioną korę jako dodatek,
ściółkę z suchych liści jako warstwę wykańczającą.
Najlepsze efekty daje mieszanka, która trzyma wilgoć, ale nie robi się zbita i mokra. Podłoże powinno być lekko wilgotne w głębszej warstwie, a powierzchniowo może miejscami przesychać. Przy gatunkach tropikalnych często dobrze działa ściółkowanie liśćmi i kawałkami kory. Taki układ wygląda naturalnie i pomaga utrzymać stabilniejszy mikroklimat.
Podłoże bioaktywne jest ciekawą opcją, ale nie dla każdego ma sens. Jeśli ktoś ma zamiar tworzyć terrarium z roślinami, w ściółce zamierza dać dodatkowe życie izopodom to przy użyciu takiego podłoża, może stworzyć bardzo atrakcyjne terrarium. Jeśli jednak celem jest prosta i przewidywalna hodowla, mieszanka ziemi, włókna kokosowego, liści i kory będzie wystarczająca.
Przy gatunkach pustynnych najważniejsze jest to, aby nie przenieść do terrarium zasad z hodowli skorpionów leśnych. Pustynny skorpion nie potrzebuje mokrego włókna kokosowego ani warstwy mchu. W wielu przypadkach lepiej sprawdzi się suchy piasek lub piasek z gliną.
Do aranżacji pustynnej można wykorzystać:
piasek,
piasek z gliną,
glinę modelującą do terrariów,
suche korzenie,
korę,
kamienie,
fragmenty skał i płytki kamienne.
Piasek z gliną daje większą stabilność niż sam sypki piasek. Po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać twardsze fragmenty podłoża, lekkie skarpy i miejsca przypominające suchą, spękaną ziemię. U gatunków kopiących warstwa podłoża powinna być na tyle głęboka, aby skorpion mógł utworzyć kryjówkę lub częściowo się zakopać.
Przy kamieniach trzeba zachować rozsądek. Skorpiony potrafią podkopywać elementy wystroju, dlatego ciężkie dekoracje nie mogą leżeć luźno na podłożu. Kamienie najlepiej osadzić stabilnie na dnie terrarium albo połączyć silikonem akwarystycznym w bezpieczną konstrukcję. Dzięki temu nie osuną się na zwierzę.
Skorpion bez kryjówki nie będzie zachowywał się naturalnie przez co według nas będzie mniej przyjemny w obserwacji. Kryjówka nie jest ozdobą, tylko jednym z najważniejszych elementów terrarium. Powinna być ciasna, ciemna, stabilna i dopasowana do wielkości zwierzęcia.
Do terrarium można zastosować:
połówki kory dębu korkowego,
tuby korkowe,
płaskie kawałki kory,
stabilne groty,
kamienne kryjówki,
korzenie tworzące naturalne szczeliny,
ręcznie budowane konstrukcje z łupków lub skał.
W terrarium tropikalnym bardzo dobrze wygląda kora dębu korkowego lub korzenie o ciekawym kształcie. W pustynnym lepiej prezentują się skały, suche drewno, płaskie kamienie i gliniane struktury. Niezależnie od stylu, kryjówka musi być bezpieczna. Skorpion nie może zostać przygnieciony przez element, który opiekun ustawił „na oko”.
Tło w terrarium dla skorpiona naszym zdaniem zdecydowanie warto zastosować. Nie jest absolutnie konieczne, ale potrafi bardzo poprawić funkcjonalność zbiornika.
Skorpiony nie poruszają się po śliskim szkle. Jeżeli tylna ściana jest gładka, zwykle pozostaje dla nich bezużyteczna. Tło strukturalne zwiększa powierzchnię użytkową terrarium, daje dodatkowe punkty zaczepienia i sprawia, że skorpion może wykorzystywać nie tylko dno, ale też część pionowej przestrzeni.
Przy gatunkach nadrzewnych tło ma jeszcze większy sens. Można połączyć je z korkiem, pionowymi kawałkami kory, gałęziami tworząc dodatkowe szczeliny. Takie terrarium jest ciekawsze dla zwierzęcia i znacznie lepiej wygląda.
Dodatkowo tło nadaje głębi. Nawet proste terrarium z podłożem, jedną kryjówką i korzeniem wygląda dużo naturalniej, jeśli z tyłu znajduje się struktura imitująca skałę, korę albo ziemny brzeg.
Tropikalne terrarium dla skorpiona powinno przypominać fragment dna lasu. Nie musi być przesadnie gęste, ale powinno dawać poczucie ciemnego, wilgotniejszego, osłoniętego środowiska.
Do takiej aranżacji pasują:
włókno kokosowe,
ziemia z dodatkiem włókna,
liście,
kawałki kory,
zielony mech dekoracyjny,
korzenie,
kora dębu korkowego,
tło imitujące korę lub skałę,
żywe rośliny tropikalne,
ewentualnie rośliny sztuczne.
Można częściowo wyłożyć podłoże liśćmi, dodać mech w wybranych miejscach i zbudować kryjówkę pod korą.
Żywe rośliny są dobrym dodatkiem, jeśli ktoś ma czas na ich pielęgnację. Sprawdzą się w większych terrariach często z dodatkowym oświetleniem dla roślin. W małych zbiornikach hodowla roślin może być trudniejsza.
Terrarium pustynne powinno być bardziej surowe, suche i mineralne. Tutaj dobrze wyglądają ciepłe odcienie piasku, beżu, gliny, brązu i szarości. Roślinność, jeśli się pojawia, powinna być oszczędna — raczej jako sucha trawa, drobna imitacja roślin pustynnych lub pojedynczy element dekoracyjny.
Do wystroju pustynnego można użyć:
piasku,
gliny,
łupków,
suchych korzeni,
kory,
suchych traw,
tła skalnego,
gotowych grot,
stabilnych konstrukcji z kamieni.
Najważniejsze jest bezpieczeństwo. Kamienie nie mogą się przewrócić. Korzenie nie mogą mieć ostrych końców skierowanych w miejsce, gdzie skorpion będzie się przeciskał. Kryjówka powinna być niska, ciemna i stabilna.
Przy gatunkach skrajnie pustynnych miska z wodą często nie jest potrzebna, a wilgotność powinna pozostawać niska. Nadmiar wilgoci w takim terrarium może zaszkodzić bardziej niż okresowa suchość.
Skorpiony nadrzewne i gatunki żyjące w szczelinach kory korzystają z przestrzeni inaczej niż typowo naziemne skorpiony leśne. W ich terrarium warto myśleć nie tylko o podłożu, ale też o pionowych powierzchniach.
Dobrym rozwiązaniem są:
pionowe kawałki kory dębu korkowego,
tło strukturalne,
korkowe tuby,
pionowe gałęzie,
korzenie,
szczeliny między elementami dekoracji.
Takie skorpiony często wybierają ciasne przestrzenie między korą a szybą, między tłem a gałęzią albo w innych pionowych szczelinach. Terrarium powinno dawać im możliwość ukrycia się, ale jednocześnie umożliwiać kontrolę zwierzęcia bez rozbierania całego wystroju.
Miska z wodą nie zawsze jest wymagana. W terrariach tropikalnych częściej ma sens, ponieważ pomaga utrzymać lokalną wilgotność i daje dostęp do wody. W terrariach pustynnych często rezygnuje się z miski albo stosuje ją bardzo ostrożnie.
Jeśli miska ma się pojawić, powinna być:
bardzo płytka,
stabilna,
łatwa do czyszczenia,
ustawiona tak, aby nie zalewała podłoża,
ewentualnie wypełniona drobnym żwirkiem.
Przy małych skorpionach i młodych osobnikach głęboka miska jest zbędnym ryzykiem. Drobny żwirek w misce zmniejsza ryzyko utonięcia i ułatwia wyjście, jeśli zwierzę lub owad karmowy wpadnie do środka.
W przypadku gatunków tropikalnych nawodnienie można wspierać także przez utrzymywanie odpowiedniej wilgotności podłoża i delikatne zraszanie wybranej części terrarium. Przy gatunkach pustynnych nie należy automatycznie przenosić tego schematu.
Skorpiony są zwierzętami, u których temperatura ma wpływ na ich aktywność i ogólną kondycję. Nie oznacza to jednak, że każdy zbiornik trzeba mocno dogrzewać. Wiele zależy od gatunku i temperatury w pomieszczeniu.
Do ogrzewania terrarium można stosować:
maty grzewcze na bocznej lub tylnej ścianie - dla standardowych wymiarów terrarium wystarczy mata 5W lub 7W,
kabel grzewczy - umieszczony na regale,
delikatne promienniki,
lub po prostu korzystać z ogrzewanego pomieszczenia.
Przy skorpionach często lepsze jest ogrzewanie boczne lub tylne niż grzanie od spodu. Skorpion może zakopać się głębiej, aby szukać chłodniejszego miejsca, a mata pod dnem może zaburzać ten naturalny mechanizm. Niezależnie od źródła ciepła warto stosować termostat i termometr.
Dobrze jest stworzyć delikatny gradient temperatury: cieplejszą część terrarium i miejsce chłodniejsze. Skorpion sam wybierze, gdzie chce przebywać.
Skorpiony nie potrzebują oświetlenia tak jak wiele gadów. Oświetlenie w terrarium zwykle służy bardziej opiekunowi niż samemu zwierzęciu. Może poprawić wygląd zbiornika, doświetlić rośliny albo ułatwić obserwację.
Nie trzeba montować mocnego światła. Zbyt jasne terrarium może sprawić, że skorpion będzie stale siedział w kryjówce. Jeśli w zbiorniku są żywe rośliny, można zastosować delikatne oświetlenie LED dobrane pod rośliny, ale z miejscami zacienionymi dla zwierzęcia.
Ciekawostką jest fluorescencja skorpionów. Wiele gatunków świeci w świetle UV, co daje bardzo efektowny widok podczas krótkiej nocnej obserwacji. Mała lampka UV może być ciekawym gadżetem do podglądania skorpiona, ale nie powinna świecić długo ani być używana bez przerwy. To narzędzie do krótkiej obserwacji, nie stałe oświetlenie terrarium.
Skorpiony najlepiej obserwować w terrarium. Nie są zwierzętami do dotykania, głaskania ani wyciągania bez potrzeby. Nawet gatunki uznawane za spokojniejsze mogą wyrządzić nam krzywdę.
Do obsługi terrarium warto mieć:
długą pęsetę,
pojemnik pomocniczy w razie ucieczki.
Terrarium powinno być dobrze zamknięte. Skorpiony są silne, wciskają się w szczeliny i potrafią zaskoczyć opiekuna. Szczególnie przy gatunkach szybkich lub silniej jadowitych bezpieczeństwo powinno być ważniejsze niż wygoda aranżacji.
Podstawowy zestaw zależy od gatunku, ale najczęściej przydadzą się:
terrarium o wymiarach od 20x20 do 30x30,
odpowiednie podłoże,
kryjówka,
kora dębu korkowego,
korzenie,
tło strukturalne,
termometr,
higrometr,
pęseta,
pojemnik pomocniczy,
owady karmowe,
opcjonalnie miska na wodę,
opcjonalnie mata grzewcza z termostatem,
opcjonalnie lampka UV do obserwacji.
Dla skorpiona tropikalnego zestaw będzie bardziej leśny: włókno, ziemia, liście, mech, korek, wilgotniejsza kryjówka. Dla pustynnego — piasek, glina, kamienie, suche korzenie.
Nie da się dobrze urządzić terrarium dla skorpiona bez informacji, czy mamy gatunek tropikalny, pustynny, stepowy, naziemny czy nadrzewny. To od tego zależy wybór podłoża, wilgotności, kryjówki i wystroju.
Skorpiony tropikalne najlepiej czują się w zbiornikach przypominających wilgotne dno lasu: z ziemią, włóknem kokosowym, liśćmi, korą, mchem i stabilnymi kryjówkami. Skorpiony pustynne potrzebują suchości, przewiewu, piasku lub piasku z gliną oraz dobrze zabezpieczonych kamieni i korzeni. Gatunki nadrzewne warto hodować wyposażone w tło i pionowe struktury, które zwiększają powierzchnię użytkową terrarium.
Najważniejsze elementy hodowli skorpionów to odpowiednie podłoże, kryjówka, stabilny wystrój, kontrola wilgotności i bezpieczna obsługa. Wybierając resztę dodatków takich jak rośliny, oświetlenie, tło, i dekoracje — pamiętajmy by dodatkowo wspierały one warunki, a nie tylko ładnie wyglądały.
Najlepsze terrarium zależy od gatunku. Skorpiony naziemne potrzebują głównie powierzchni dna i kryjówek. Skorpiony nadrzewne powinny mieć więcej pionowych powierzchni, kory i tła. Dla tropikalnych ważna jest wilgotność, a dla pustynnych suchy zbiornik i dobra wentylacja.
Dla skorpionów tropikalnych sprawdza się włókno kokosowe, ziemia bez nawozów, mieszanki z liśćmi, korą i mchem. Dla skorpionów pustynnych lepszy będzie piasek, piasek z gliną albo inne suche podłoże mineralne.
Tak. Kryjówka jest jednym z najważniejszych elementów terrarium. Skorpion potrzebuje ciemnego, ciasnego i stabilnego miejsca, w którym może się schować i czuć się bezpiecznie.
Nie zawsze. U gatunków tropikalnych płytka miska może być przydatna. U pustynnych często nie jest konieczna. Jeśli miska jest stosowana, powinna być bardzo płytka albo wypełniona drobnym żwirkiem.
Mały lub osłabiony skorpion może mieć problem z wydostaniem się z głębszej miski. Dlatego najlepiej stosować płytkie poidełka albo wsypać do środka drobny żwirek lub kamyczki.
Skorpion nie potrzebuje lampy do życia. Oświetlenie służy głównie obserwacji albo roślinom w terrarium. Zbyt jasne światło może sprawić, że skorpion będzie stale ukryty.
Wiele skorpionów wykazuje fluorescencję w świetle UV. Krótka obserwacja pod lampką UV może być ciekawa, ale nie należy używać takiego światła przez długi czas ani traktować go jako stałego oświetlenia.
Najlepiej użyć podłoża trzymającego wilgoć, na przykład ziemi z włóknem kokosowym, dodać korę, liście, mech, korzenie i stabilną kryjówkę. Terrarium powinno być wilgotne, ale nie mokre i duszne.
W terrarium pustynnym najlepiej sprawdza się suchy piasek, piasek z gliną, kamienie, suche korzenie i stabilne kryjówki. Wilgotność powinna być niska, a wentylacja dobra.
To zależy od gatunku, wielkości osobników i doświadczenia hodowcy. Dla początkujących najbezpieczniej trzymać skorpiony pojedynczo, ponieważ wspólna hodowla może prowadzić do stresu, walk lub kanibalizmu.
Skorpiony karmimy żywymi owadami odpowiedniej wielkości. Najczęściej stosuje się karaczany, świerszcze, szarańczę, mączniki i drewnojady lub inne owady karmowe. Niezjedzony pokarm warto usuwać z terrarium.
Nie zaleca się brania skorpiona na ręce. To zwierzę do obserwacji. Przenoszenie najlepiej wykonywać przy pomocy pojemnika pomocniczego i długiej pęsety, bez bezpośredniego kontaktu.
